Bitlis
Ulu Cami (Merkez)
1150 yılında Ebu'l Muzaffer Muhammed tarafından yaptırılan
cami, Anadolu Türk mimarisinin en eski örneklerindendir. İlk kez
bu camide görülen simetri dengeli bir plan içinde mihrap önü
kubbesi ve sağlam taş mimarisi, önemli bir gelişmenin
başlangıcını vurgulamaktadır. Bu plan, daha sonraki Artuklu
camilerinde gelişimini sürdürmüştür.
Ahlat Kümbetleri
Ulu Kümbet: Ahlat kümbetlerinin en büyüğü olan Ulu
Kümbet Meydanlık Mezarlığının güneyinde, Van Gölü'ne yakın bir
yerdedir. XIII. yy.da yapıldığı tahmin edilmektedir. Kümbetin
kaidesindeki mazgal delikleri üstlerine, rozet ve "Çarkı
Felek" motifleri işlenmiştir.
Hüseyin Timur Kümbeti: İki Kubbe Mahallesi'ne adını
veren iki kümbetten batıda olanıdır. Girişi üstündeki yazıtta
"Emir Hüseyin Timur ibn Bugatay Akanın 1279'da öldüğü", doğu
penceresi üstündeki yazıtta ise, "Hüsameddin Hüseyin Aka Kızı
Esentekin Hatunun 1280" de öldüğü bildirilmektedir.
Bugatay Aka Kümbeti: 1281 de ölen Bugatay Aka ile,
Şirin Hatun için yaptırılan kümbet, Hüseyin Timur Kümbetinin
doğusundadır. Dıştan konik bir külahın örttüğü kümbet, içten
kubbeyle kapatılmıştır.
Hasan Padişah Kümbeti: Taht-ı Süleyman Mahallesinde
bulunan kümbet Ulu Kümbetten sonra Ahlat'ın en önemli ve büyük
mezar anıtıdır. Ahlat taşından yapılmış olup büyük bir onarım
geçirmiştir. Kümbet içten kubbe, dıştan konik çatıyla
örtülüdür.
Erzen Hatun Kümbeti: Taç kapısının üstündeki yazıta
göre 1396-1397'de Emir Ali Kızı Erzen Hatun için yaptırılan
Kümbet, Ahlat Kümbetlerinin en süslüsüdür. Geometrik ve
bitkisel süslemelerin yanı sıra altıgenler dizisinden oluşan
bordürleri ilginçtir.
Emir Bayındır Kümbeti: İki Kubbe Mahallesinin
batısında, Meydanlık Mezarlığının ucunda olan Kümbet, sanat
tarihi açısından Ahlat kümbetlerinin en ilginçlerindendir.
Kümbeti üsten çepeçevre çeviren yazıtta, 1481'de ölen Melik
Bayındır Beyin yaşamı anlatılmakta, nitelikleri
belirtilmektedir.
Kesiş Kümbeti: İki Kubbe Mahallesinde olan Kümbet,
Ahlat'ın en sade eseridir. Keşiş ya da Tek Kümbet olarak
anılır. Yapısının genel niteliklerine göre XIV. yy.ın ürünü
sayılmaktadır.
|
