Nemrut Dağı
Doğu ve Batı Medeniyetlerinin, 2150 m. yükseklikte muhteşem
bir piramitteki kesişme noktası, Dünyanın sekizinci harikası
Nemrut, Yüksekliği on metreyi bulan büyüleyici heykelleri,
metrelerce uzunluktaki kitabeleriyle, UNESCO Dünya Kültür
Mirasında yer almaktadır.
Nemrut Dağı, üzerinde barındırdığı dev heykellerin ve anıt
mezarın yanı sıra, dünyanın en muhteşem gündoğumu ve gün
batışının seyredilebildiği yer olmasıyla da ilgi çekmektedir.
Her yıl binlerce insan gündoğumu ve gün batışını seyretmek için
Nemrut Dağına gelmektedir.
UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak ilan edilen Nemrut
Dağı, çevresindeki Kommagene Uygarlığı eserleri ile birlikte
ülkenin önemli Milli Parklarından biridir. Nemrut Dağındaki dev
heykeller ve tümülüs, Arsameia (Eski Kale), Yeni Kale, Karakuş
Tepesi ve Cendere Köprüsü Milli Park sınırları içerisinde yer
alıyor.
Tarihçe
İki bin yıldır güneşin doğuşunu ve batışını 2150 m.
yükseklikte izleyen dev heykellerin sırrının çözülmesi için
Kommagene Uygarlığı'nın keşfine gitmek gerekir. Nemrut Dağı'nın
Kraliyet Akademisi tarafından araştırma yapmak üzere bölgeye
gönderilen genç bilim adamı Otto Punchtein başkanlığındaki ekip,
Nemrut Dağı'nın tepesindeki tümülüs ve tümülüsün doğu ve batı
yanlarında oluşturulmuş teraslar üzerindeki devasa heykeller ve
çeşitli kabartmalardan oluşan eserler üzerinde çalışır. Uzun
çalışmalar sonunda Grekçe yazılı kitabeyi çözen Punchstein, bu
eserlerin Kommagene Uygarlığı'na ait olduğunu ve Kommagene Kralı
I. Antiochos tarafından yaptırıldığını keşfeder. Antiochos'un
ağzından yazılan kitabe, Nemrut Dağı'nın sırrını ve Antiochos'un
yasalarını içermektedir.
Kommagene Uygarlığının ortaya çıkmasını sağlayan kazılar, Nemrut
Dağı'ndan başka Arsameia, Samsat ve Fırat Havzasında
gerçekleştirilmiştir. Bölgede yapılan kazılarda ortaya
çıkartılan taşınabilir eserler müzelerde, geri kalanları da
Milli Park Alanı içerisinde korumaya alınmıştır.
Kommagene Krallığı
Yunanca "Genler Topluluğu" anlamına gelen Kommagene, ismiyle
bağdaşırcasına, Grek ve Pers uygarlıklarının inanç, kültür ve
geleneklerinin bütünleştiği güçlü bir krallıktır. Toros
Dağlarındaki çeşitli yolların birleştiği noktada bulunan antik
Kommagene Krallığı, Suriye'nin Kuzeyi, Hatay, Pınarbaşı, Kuzey
Toroslar ve doğuda Fırat Nehri'nin çevrelediği verimli
topraklarda yer almıştır. Tarıma ve hayvancılığa elverişli ve
ekonomik önemi yüksek sedir ağacı ormanlarını barındıran
Kommagene topraklarının, ilk çağlardan beri yerleşim alanı
olarak kullanıldığı civardaki mağara ve arkeolojik buluntulardan
anlaşılmaktadır.
Antik dünyanın küçük ancak güçlü ülkesi Kommagene, baba tarafı
Pers Krallarından "Krallar Kralı olarak anılan Darius'a ile,
anne tarafı Makedonya Hükümdarı Büyük İskender ile akraba olan
bir prensin oğlu Mithradates Kallinikos tarafından, İ.Ö. 109
yılında bağımsız bir krallık olarak kurulmuştur. Farklı
topluluklardan meydana gelen ve ayrı inanç ve kültürlere sahip
Kommageneliler arasındaki birliği sağlamak konusunda büyük
başarı sağlayan Mithradates Kallinikos, tanrılarla olan bağını
kuvvetlendireceği ve böylece ulusunu barış içerisinde yaşatacağı
inancıyla ülkesinin çeşitli yerlerinde tapınaklar yaptırmıştır.
İklim
Kahta ilçe sınırlarındaki Nemrut Dağında karasal iklim
özellikleri görülmektedir. İlçe sınırlarındaki Atatürk Baraj
gölü nedeniyle, iklim yapısı önemli bir ölçüde değişikliğe
uğrayarak Akdeniz iklimi ile benzerlik göstermeye başlamıştır.
Ancak yaz ortasında bile, Nemrut Dağında gün doğumu oldukça
soğuk olur.
Ulaşım
Nemrut'a ulaşmak için Adıyaman'ın Kahta ilçesine kadar
şehirlerarası otobüslerle gelinebileceği gibi, Kahta'ya 15 km.
mesafedeki Adıyaman Havaalanı da kullanılabilir. Alternatif
olarak Kahta'ya 1,5-2,5 saat mesafelerdeki Şanlıurfa, Malatya ve
Gazi Antep havaalanı da kullanılabilir. Kahta-Adıyaman arası 34
km.dir. Nemrut Dağı ve Kommagene eserlerini görmek için Adıyaman
ve Kahta'daki otellerden rehberlik ve ulaşım hizmeti almak
mümkündür. Gerektiğinde minibüs kiralanabilmektedir. Kahta'dan
43 km.dir. Kâhta-Siverek arasında kalan Fırat Nehri üzerinden,
düzenli olarak çalışan feribotla ulaşım sağlanmaktadır.
Kahta Otogar
Gülaras Turizm Tel :(+90-416)725 51 07
Kahta Petrol Tel :(+90-416)725 51 09
Adıyaman Ünal Tel:(+90-416)725 62 24
Nemrut Dağı Tümülüsü
Nemrut Dağı, Adıyaman'ın 86 km. doğusunda Kahta ilçesinin
Karadut köyünde, dünyanın sekizinci harikası olarak tanınan,
tepesinde küçük kırma taşların yığılmasıyla oluşturulmuş konik
bir tümülüsün bulunduğu, 2150 m. yükseklikte, görkemli bir
kültür ve turizm merkezidir. İ.Ö. I. yüzyıla tarihlenen ve
orijinali 55 m. olan tümülüsün bugünkü yüksekliği 50 m., çapı
150 metredir. Gündoğumu ve gün batışının tüm ihtişamıyla
izlenebildiği bu tepede, Kommagene Kralı I. Antiochos kendisi
için görkemli bir anıt mezar, mezar odasının üzerine kırma
taşlardan oluşan bir tümülüs ve tümülüsün üç tarafını çevreleyen
kutsal alanlar inşa ettirmiştir. Tümülüs, Kral I. Antiochos'un
şerefine tertiplenen törenlere mahsus üç terasla çevrilidir.
Doğu, batı ve kuzey terasları olarak adlandırılan bu alanlardan
doğu ve batı teraslarda; sıra halinde dizilmiş blok halinde
sekiz yontma taşın üst üste oturtulmasıyla oluşturulan 8-10
metre yüksekliğinde muhteşem heykeller, kabartmalar ve yazıtlar
bulunmaktadır. Heykeller, bir aslan ve bir kartal heykeliyle
başlar ve aynı düzende son bulur. Hayvanların kralı olan aslan
yeryüzündeki gücü, tanrıların habercisi olan kartal ise göksel
gücü sembolize eder. Heykeller her iki tarafta da şu şekilde
sıralanmıştır:
Kral I. Antiochos (Theos) Fortuna (Theichye-Kommagene-Tanrıça) Zeus (Oromasdes) Apollon (Mithras-Helios-Hermes) Herakles (Ares-Artagnes)
Kült yazıtlarında anne tarafından Büyük İskender'den
(Yunan-Makedonya) baba tarafından ise, Darieos'dan (Pers)
geldiğini ifade eden Antiochos, atalarından gelen bu etnik
farklılığı birleştirerek, kültür zenginliği haline dönüştürmenin
göstergesi olarak tanrı heykellerinin yüzünü doğuya ve batıya
çevirmiştir. Zaten tanrı heykellerinin isimleri de hem Grek, hem
de Pers dili ile ifade edilmiştir.
Teraslar
Doğu Teras
Kommagene ülkesinde güneşin doğuşunu ilk gören yer olan doğu
terasına sert kayalardan oyulmuş merdivenli yollardan çıkılır.
Doğu terası; tanrılar galerisi, atalar galerisi ve sunaktan
oluşur. Tanrılar galerisindeki devasa tanrı heykelleri anıt
mezara sırtını dönmüş biçimde sıralanmıştır. Tanrılar
galerisinin beş heykelinden biri olan Antiochos, güney uçta ilk
sırada yer almaktadır. Kendisini tanrılarla aynı kategoride
gören Antiochos heykelini bu sıralamaya dahil etmiştir. 2.
Heykel Kommagene-Fortuna Latince'de şans, uğur, bereket
anlamındadır. Heykeller arasında en uzun olan 3. Heykel Zeus-Oromasdes,
Tanrılar tanrısı Kronos'un oğlu, baş tanrı ve gökler hakimidir.
4. Heykel Apollon-Mithras, Anadolu mitolojisinde baş tanrı
Zeus'un oğlu olup ışık ve güneş tanrısıdır. Kuvvet ve kudretin
sembolü olan Herakles Anadolu'da Herkül adıyla anılır.
Kuzey Teras
Batı ve doğu teraslarını birbirine bağlayan 100 metre
uzunluğunda bir tören yoludur. 80 metre uzunluğunda
tamamlanmamış stel kaideleri bulunur.
Batı Teras
Muhteşem bir gün batımının izlenebildiği, Doğu terasına
benzer şekilde yapılmış batı terasında, tanrılar galerisindeki
heykel sıralaması ve heykellerin arkasındaki kült yazısı bazı
detaylar hariç aynıdır. Doğu terasından farklı olarak, tanrılar
galerisinin kuzey ucunda, dördünde Kral Antiochos'un tanrılarla
selamlaşması, diğerinde aslan figürü bulunan, kumtaşından
yapılmış beş kabartma (rölyef) bulunmaktadır. Aslan horoskop
olarak bilinen kabartma, 25.000 yılda bir meydana gelen
astrolojik bir olayın sembolize edilmiş halidir. Doğu ve Batı
terasın her ikisinde de tanrı heykellerinin tahtlarını oluşturan
taş blokların arkasında Grek harfleriyle yazılmış 237 satırlık
uzun bir kült yazıtı Nomos bulunmaktadır.
Kommagene Eserleri
Arsameia Ören Yeri (Nymphaios Arsameia'sı)
Kral I. Antiochos kitabelerinde söz edildiğine göre, Arsameia
İ.Ö. 2. yüzyılın başlarında Kommagene'lerin atası Arsemez
tarafından Kahta çayının doğusunda Eski Kahta kalesinin
karşısında kurulmuş krallığın yazlık başkenti ve idare
merkezidir.
Güneydeki tören yolunda Mitras'ın kabartma steli, ayin platformu
üzerinde Antiochos-Herakles tokalaşma steli ve bunun önünde
Anadolu'nun bilinen en büyük Grekçe yazıtı, yazıtın bulunduğu
yerden başlayan 158 m. derine inen bir tünel ile yazıtın
batısında benzer bir kaya dehlizi bulunmaktadır. Tepe üzerindeki
platformda Mithradathes Callinichos'un mezar tapınağı ve sarayı
yer almaktadır. Yapılan saray kazılarında çok sayıda heykel
parçası, bir kraliçe ve Antiochos başı bulunmuştur. Arsameia
ören yeri, Adıyaman'a 60 km. uzaklıktadır.
Yeni Kale
Adıyaman'a 60 km. uzaklıkta Kocahisar köyü yakınındadır.
Kommagene'ler tarafından inşa edilen Yeni Kale, karşıdaki
Arsameia ile birlikte kullanılmıştır. Romalılar ve ardından
Memluklular tarafından restore edilen Kale en son 1970'lerde
Dörner tarafından kısmen onarılmıştır. Kale içinde çarşı, cami,
zindan, su yolları, güvercinlik kalıntıları ve kitabeler
bulunmaktadır. Kale'den Nymphois'e inen su yolu bir tünelle
Arsameia'ya başlanmıştır. 80 metreyi bulan bu yolla halen suya
ulaşmak mümkündür.
Karakuş Tümülüsü (Kadınlar Anıt Mezarı)
Milli Parkın güneybatısında Adıyaman-Kahta girişinde bulunan,
Kommagene Kralı II. Mithradates tarafından annesi İsas adına
yaptırılan anıt mezar, sütun üzerindeki kartaldan dolayı Karakuş
Tümülüsü olarak anılmaktadır. Doğu, batı ve güney yönlerde
dörder sütun varken günümüze doğuda iki, batıda ve güneyde birer
sütun kalmıştır. Doğu sütun üstünde aslan ve kartal heykel
kalıntıları, batıdaki sütunun üstünde tokalaşma steli, yerde
aslan heykel parçası vardır. Nemrut Dağı giriş noktası olarak
belirlenen Karakuş Tümülüsü Milli Park Koruma alanı
içersindedir.
Cendere Köprüsü
Adıyaman'a 55 km. uzaklıkta ve Karakuş tümülüsünün
kuzeydoğusundadır. Kahta çayının en çok daraldığı kesimde iki
ana kaya üzerinde 92 iri kesme taştan yapılan bir büyük kemer ve
doğu tarafındaki küçük bir tali kemerden oluşur. Samsat'ta
karargah kuran XVI. Roma Lejyonu tarafından İ.S. 200'ün başında
inşa edilen köprünün giriş ve çıkışlarında sütunlar
bulunmaktadır. Köprü ve yapımı hakkında bilgiler içeren
kitabelerden, köprünün Roma hükümdarı Septumus Severus'a ve
Romalılar tarafından askerlerin anası olarak anılan eşi Julia
Domna adına yaptırıldığı anlaşılmaktadır.
Ne yenir?
Yeme-içme için genellikle otel restoranları kullanılmaktadır.
Ayrıca, Kahta'da baraj gölünün kıyısında taze göl balığı da
yenebilir.
Ne alınır?
Bölgede çok fazla hediyelik eşya bulunmamaktadır. Nemrut yolu
üzerindeki otel ve kafeteryalarda, yörede dokunan kilim, tanrı
heykelleri ve rehber kitaplar bulunabilir.
Bunları yapmadan dönmeyin
Nemrut'da gün doğumu ve gün batışını izlemeden Baraj Gölü kıyısında alabalık yemeden Kahta Kommagene Festivalini izlemeden Nemrut Heykelleri satın almadan
Nemrut'tan dönmeyin...
Önemli telefonlar
Adıyaman İl Turizm Müdürlüğü : (+90-416) 216
38 40 - 216 10 08
Kahta Turizm Danışma Müdürlüğü : (+90-416) 725
50 07 |
