Hava Sporları Turizmi
Türkiye, Yamaç paraşütü, Yelken Kanat, Planör, Paraşüt, Balon gibi hava
sporları meraklıları için keşfedilmesi gereken bir ülkedir.
Yamaç Paraşütü
Yamaç
Paraşütü sporu, ilk bakışta serbest atlama paraşütüne benzeyen bir paraşüt ile
uçak yerine, yüksek bir tepeden koşulmak sureti havalanmaktır. Eğimli ve yüksek
bir tepeye açık olarak serilen paraşüt, pilotun koşmaya başlaması ile hava ile
dolar ve pilotla birlikte havalanır. Uçuşların süresi kullanılan malzemenin
performansı ve pilotun tecrübesine bağlı olarak kilometrelerce/saatlerce
sürebilir. Tek kişi olabileceği gibi iki kişilik (tandem) kanatları da vardır.
İlk denemesi 1940'lı yıllara uzanan yamaç paraşütü günümüze kadar pek çok
değişiklik göstermiş, uçuş süresi ve güvenliğini artırıcı yapısal gelişme
kaydetmiştir. İlk yamaç paraşütü serbest atlayış paraşütüne benzemekteydi.
Zamanla değişiklik göstererek basınca dayanıklı olma özelliği yerine yüksek
kaldırma gücüne sahip aerofil yapıya dönüştü. Yamaç paraşütü kanat yapısı 1980
li yıllardan itibaren kolay havalanan, iyi bir süzülme performansı ve yavaş
çöküş oranı için en uygun şekline ulaştı.
Ülkemizde Yamaç Paraşütü Sporu 1990 başlarında Fethiye Ölüdeniz bölgesinde ki
Baba Dağı'nın yabancı pilotlar tarafından keşfedilmesi ile tanınmış, ilk olarak
üniversite kulüplerinde aktif olarak başlamıştır. Bilinen en ekonomik hava aracı
olması ve doğa sporları ile içiçe olması bugün geniş bir kitle tarafından
sevilerek yapılmasını sağlamıştır. Temelde özel bir yetenek ve aşırı efor
gerektirmeyen Yamaç Paraşütü Sporu standart bir eğitim sonrasında yapımı oldukça
kolay ve zevklidir. THK, üniversite kulüpleri ve özel kulüpler tarafından Yamaç
Paraşütü Eğitimleri düzenlenmektedir.
Türkiyede'ki Uçuş Bölgelerinden Bazıları
Ölüdeniz - Babadağ
Konum: Muğla ilinin Fethiye ilçe sınırlarında yeralan Babadağ deniz
kıyısından 7 km içeridedir. Ölüdeniz kumsalının hemen arkasında yükselir ve
tam güneye bakar. Kalkış pistine Ölüdeniz'den 45 dakikalık stabilize ancak
düzgün sayılabilecek yolla ulaşılır.
Uçuş Mevsimi: Nisan - Ekim arası güvenli uçuşlar yapılmaktadır.
Bölge Özellikleri: Türkiye'de yamaç paraşütünün ilk yapıldığı yer
olan Ölüdeniz dünyaca ün yapmıştır. Eşsiz doğası, güneşi ve denizi her sene
binlerce yerli ve yabancı turisti büyüleyen bölge her çeşit outdoor
aktivitesine uygun yapıdadır. Gelişmiş bir turistik merkez olan bölgede
ulaşım, konaklama, yeme içme sorunu yaşanmamaktadır. Çevrede tekne turları
ayrıca ilgi çekmektedir. Babadağ yaz kış trekking ve kampçılık alanı olarak
tercih edilmektedir.
Kalkış Pistleri: Babadağ da toplam üç pist vardır. 1700 metre güney
pisti kalkış için çok müsaittir. 1800 metrelik kuzey pisti biraz küçük ve
diktir. 1900 Metre kuzey zirve pistinin kalkış alanı oldukça rahattır. Genelde
1700 metrelik pist günün büyük bölümünde tam karşıdan güney rüzgarı aldığı
için genelde buradan uçulur. Oldukça geniş olan piste aynı anda 20 civarında
kanat serilebilir.
İniş Pisti:Ölüdeniz kıyısındaki Belcekız plajı, uzun ve genişliği
ile oldukça rahat ve güvenli bir iniş alanıdır.
Meteorolojik Özellikler:Yaz sezonu boyunca hava tutarlılık
gösterir. Bazen sabah saatlerinde kuzey rüzgarı eser ve kuzey pistlerinden
vadi içine kalkış yapılır. Güney pisti günün büyük bölümünde 5-20 km arasında
güneyden esen rüzgarı karşılar.
Dikkat edilmesi gerekenler: Özellikle sezonun başı ve sonu olan
mevsim değişikliği aylarında havada hızlı değişimler olabilmekte ve kalkış
alanına bulut inebilmektedir. Güney pistinde, öğleye kadar geçen sürede dağın
batı ucundan gelen batı rüzgarı, sahte güney rüzgarı yaratarak
yanıltabilmektedir.
Denizli Pamukkale
Konum: Pamukkale Denizliye 21 km uzaklıkta Çökelen Dağı eteklerinde
yer almaktadır. Turistik bölge olduğu için bölgeye her türlü ulaşım şekli
mümkündür.
Uçuş Mevsimi: Ilıman iklimi ile yılın her mevsimi uçuş
yapılabilmektedir.
Bölge avantajları: Eski bir yerleşim bölgesi olan Pamukkale,
kireçli sıcak suların çökmesiyle oluşan travertenleri ve tarihi kalıntılarıyla
her yıl binlerce turistin geldiği ülkenin önemli turistik merkezlerindendir.
Uçuş yapılabilen iki tepe bulunmaktadır:
Eğitim Tepesi Meteorolojik Özellikleri: Gün doğduktan sonra
gün-batı yönünde kendini hissettiren rüzgar öğle saatlerine kadar hafif
şiddette eser. Öğle saatlerinde artan rüzgar batıya kayarak günbatımında
neredeyse tamamen kesilmektedir.
Eğitim Tepesi Kalkış Pisti: 70 m yüksekliğindeki tepe alçak
oluşundan dolayı amatör uçuşlar için tercih edilmektedir. Yeraltı sularının
tüm bölgede yaşanan ılıman etkileri nedeniyle bölgede yaşanan rüzgar
değişiklikleri burada hissedilmemektedir. Düzenli rüzgarlar sayesinde yıl
boyunca güvenli uçuşlar yapılabilmektedir.
Eğitim Tepesi İniş Pisti: Yamaçtan yapılan uçuşlar bölgede bulunan
düzlüklerde son bulur. İniş noktaları herhangi bir engel taşımaması nedeniyle
son derece güvenlidir.
Eğitim Tepesi Dikkat edilmesi gerekenler:Yaz sıcağının en yoğun
yaşandığı aylarda öğle saatlerinde hızlanan rüzgarla beraber oluşan sert
türbülanslara dikkat edilmelidir.
Dinamit Deposu Meteorolojik Özellikleri: Batı rüzgarının
hakim olduğu tepe özellikle sabah saatlerinde uçuşa elverişlidir. Öğleye doğru
başlayan güçlü termik oluşumlar deneyimli pilotlar için uzun uçuşlar
sağlamaktadır.
Dinamit Deposu Kalkış Pisti: Adını tepede bulunan eski bir dinamit
deposundan alan uçuş pisti 300 metre yüksekliğindedir. İki paraşütün rahatça
kalkış yapabileceği geniş bir alanı olan yamaç, Pamukkale'nin tüm güzelliğini
görecek noktadadır.
Dinamit Deposu İniş Pisti: Uçuş parkurunun bitimindeki araziye iniş
yapılabildiği gibi travertenlerin girişinde yeralan helikopter pistine de
güvenli inişler yapılmaktadır.
Dinamit Deposu Dikkat edilmesi gerekenler:Yaz aylarında öğle
saatlerin oluşan türbülanslar uçuşlar sırasında maksimum düzeyde dikkat ve
kontrol gerektirmektedir. Sert rüzgarlarda kalkış pistinin bitiş noktasında
türbülanslara rastlanabilir. Çapraz esen rüzgar kalkıştan hemen sonra
paraşütte asimetrik kapanmalara neden olmaktadır. Ayrıca tepenin dik eğimde
bitmesi başarılı bir kalkış için çok süratli bir koşu gerektirmektedir.
Ankara - Gölbaşı
Konum: Ankara şehir merkezine 27 km uzaklıktaki Gölbaşı bölgesine
ulaşım kent merkezinden kolaylıkla sağlanmaktadır.
Bölge Özellikleri: Ankara'ya yakınlığı nedeni ile kent içerisindeki
bütün aktivite ve olanaklardan faydalanmak mümkündür. Ankara'daki üniversite
havacılık kulüplerinin Yamaç Paraşütü eğitimi verdikleri bölgedir. Gölbaşı,
şehir hayatından uzaklaşmak isteyen Ankaralılar'ın hafta sonlarını
değerlendirdikleri bir mesire yeri olarak ilgi görmektedir.
Kalkış Pisti:Geniş bir ovaya bakan eğitim tepesi uygun irtifası ve
rüzgarı her yönden karşılaması nedeniyle yamaç paraşütü eğitimleri için çok
elverişlidir.
Bolu, Abant
Konum: Abant Dağları, Bolu şehir merkezinin 34 km güneyindedir.
Asfalt olan 25 km.lik Abant Gölü ulaşım yolu kullanılarak ulaşılabilir.
Ankara-İstanbul otoyolu geçişi üzerindeki Bolu'ya karayolu ile ulaşım oldukça
kolaydır. Abant Gölüne kent merkezinden kalkan minübüsler kullanılabilir.
Bölge Özellikleri: Yoğun orman alanları ile çevrili Bolu ili Her
türlü turizm aktivitesine uygundur. Çevresi zengin bir bitki örtüsüne sahip
Abant Gölü, yazın piknik ve dinlenme yeri, kışın kış sporlarının
yapılabileceği bir yer olarak ilgi çekmektedir. Abant Gölü çevresindeki
konaklama ve yeme-içme olanaklarından faydalanılabilir.
Kalkış Pisti:Abant Dağları yamaç paraşütüne elverişli birden fazla kalkış
pistine sahiptir. Genel olarak Abant Gölü yakınındaki geniş, düz ve tamamen
çimen kaplı Örencik yaylası etrafındaki tepelerde yapılmaktadır.
Eğirdir
Konum:Isparta'ya 60 km uzaklığıdaki Eğirdir'de karayolu ve
demiryolu ulaşımı mevcuttur. Isparta'nın yerel otobüs firmaları Eğirdir'den
geçer.
Bölge Özellikleri: Eğirdir Gölü ve adası ile pek çok turistik
aktiviteye elverişli Eğirdir, yamaç paraşütü sporu için çok uygun tepelere
sahiptir. Süleyman Demirel Üniversitesi Havacılık Klübü bu tepelerde eğitim
uçuşları gerçekleştirmektedir.
Kayseri
Konum: Kayseri ili sınırlarındaki Ali Dağı, il merkezine 15 dk.
uzaklıktadır. Otomobil ile dikkatlice çıkılabilir. Ya da, Zincidere
otobüslerine binerek Alidağı Tabelası'nda inildiğinde, yürüyerek 45 dakikada
tepeye ulaşılabilir.
Bölge Özellikleri: Dünyaca ünlü Kapadokya'da yer alan Kayseri her
yıl binlerce yerli yabancı turisti ağırlamaktadır. Kayseri elverişli
coğrafyası ile yamaç paraşütünün yanı sıra, kayak, bisiklet gibi diğer sportif
turizm çeşitlerine de olanak sunar. Erciyes Ünivesitesi'ndeki Sivil Havacılık
MYO, Ali Dağına hafta sonları eğitim uçuşları düzenlemektedir.
Kalkış Pisti: 600 ile 750 irtifa farkına sahip, birisi güney,
diğeri kuzey rüzgarlarına uygun iki kalkış pisti mevcuttur. Stabil rüzgarlarda
tepenin dik ve düzgün eğimi saatlerce yelken yapmaya elverişli,ancak
türbülanslı havalarda dikkatli olmak gereklidir.
İniş Pistleri: Tepenin önünde rahatlıkla iniş yapılabilecek alanlar
bulunmaktadır.
Eskişehir - İnönü
Eskişehir'in 15 km batısında bulunan İnönü ilçesinde Türk Hava Kurumunun
tesisleri bulunmaktadır. İlçenin kuzeye bakan yamaçları, özellikle yaz
aylarında kuzeyden esen rüzgarları ile çok uygun uçuş şartları yaratmaktadır.
Türk Hava Kurumu tarafından düzenlenen kurslar burada yapılmaktadır.
Antalya - Aksu
Antalya'nın Aksu ilçesindeki tepe Akdeniz Üniversitesi Havacılık Kulübü
tarafından eğitim tepesi olarak kullanılmaktadır. Antalya-Alanya yolunun Aksu
sapağından Perge Harabelerine dönüldüğünde, Perge'ye girmeden 10-15 km
gidildiğinde 40-50 m'lik eğitim tepesine ulaşılır. İnişte sulama kanalına
dikkat edilmelidir.
Yamaç Paraşütü Yapabilmek için Fiziksel Koşullar
Yamaç paraşütü yapabilmek için alt yaş sınırı 16'ı üst yaş 55 'dır. Üst yaş
sınırı için sağlık durumuna göre esnek olunabilir. Kilo sınırı en az 40 kg, en
çok 130 kg'dir. Epilepsi, astım, kalp, bel ve omurga rahatsızlıkları olanlar
yamaç paraşütü eğitimlerine katılamazlar. Yamaç paraşütü eğitimine katılmak için
sağlık koşullarının uygun olduğu beyan eden bir form doldurulur.
Paraşüt Tipleri
Paraşütler (kanat) pilotun ağırlığına göre ve uçuş tipine göre farklı ebat ve
tiptedir. Hafif kilolu pilotun kullandığı paraşüt, ağır pilotun kullandığına
göre daha küçük ebattadır. Paraşütlerin, alınan eğitim ve tecrübeye göre farklı
performanslar gösteren 5 tipi bulunur.
Kanat Yapısı
Yamaç paraşütü. Kanopi (Kubbe), Askı ve fren ipleri, Taşıyıcı kolonlar ve
Harnes (kuşam tertibatı) olmak üzere 4 bölümde incelebilir.
Kanopi: Paraşüt içerdeki hava basıncını sağlayıp havada kalmasını
sağlayacak, hava geçirgenliği olmayan kumaştan yapılır. Kanopiler, pilotun
ağırlığı ve uçuş tipine göre yaklaşık 40-60 hücreden oluşur ve bu hücreler hava
basıncını sağlamak için kapakçıklarla birbirine bağlanır.
Askı ve fren ipleri: Oldukça dayanıklı ve hafif bir malzemeden yapılmış
olan ipler pilotu taşımak üzere kanopiye dengeli bir şekilde dağılmıştır.
Kanopinin önünde bulunan ipler toplanarak ön kolonlarda, arkadakiler ise arka
kolonlarda toplanırlar. Fren ipleri farklı renkte olup bir halkadan geçerek
(pilot bırakırsa dahi savrulmayacak şekilde) en son kolona yerleştirilirler.
Taşıyıcı Kolonlar: Taşıyıcı kolonlar, kubbe iplerini kuşama bağlarlar.
Pilota kalkışta uygun tutunma yerleri sağlarlar. Kalkışı kolaylaştırmaktan öte
farklı harnes kullanımına imkan tanırlar. azı gelişmiş yamaç paraşütlerinde
speed sistemi denilen hızlandırıcılar bulunurken bazılarında harnes kolonlara
sabit olarak bağlanmıştır.
Harnes (Kuşam): Pilotun oturacağı kısımdır. Temel olarak pilotun
takabilmesi için, kol ve bacaklardan geçen askılardan oluşur. Yapısı kullanılan
malzeme ve ek donanımlara göre farklılıklar arz edebilir. Bazı harneslerde
çapraz kolonlar bulunur. Bunlar kubbeyi daha güvenli tutmak için pilotun vücut
hareketini doğrudan yukarıya iletmesini engelleyen bir yapıları vardır. Gelişmiş
harneslerin, hızlandırıcı (speed sistem) bağlantıları, sırt koruyucusu, hava
yastığı, yedek paraşüt bölümü gibi avantajları vardır. Bütün harnesler pilotun
vücut yapısına göre ayarlanabilir.
Meteorolojik Bilgiler
Hava sporlarını güvenli bir şekilde yapmak için uygun hava koşulları çok
önemlidir. Özellikle yamaç paraşütü için temel meteorolojik bilgiler gereklidir.
Rüzgarın hareketi ve bulutların şekli uçuş için ilk işaretin alındığı
meteorolojik olgudur. Diğer iki olgu türbülans ve termik'tir.
Türbulans: Dikey hava hareketleridir. Türbulanslar; 5 km/h aşan darbe
hareketlerinde, belli coğrafik bölgelerde, dik bir tepeye arkadan gelen rüzgar
ile, termik giriş-çıkışlarında ve cephe bölgelerinde gözlenir.
Termik: Sıcak hava kütlesinin yükselmesiyle oluşur. Bu hava kütlesi
soğuyarak uçuşu engelleyici bulutları oluşturur, bu da şiddetli türbülansa neden
olur. Termik özellikle kayalık bölgelerde, asfalt alanlarda, orman bölgesinde,
su bölgesinde (nehir, göl, deniz...) ve tarlalı alanlarda daha fazlaca oluşum
gösterir.
Kurslar
Ülkemizde Yamaç Paraşütü kursu Türk Hava Kurumu, üniversite kulüpleri ve özel
kulüpler tarafından eğitim düzenlenmektedir.
|